POLE WOKÓŁ PRZEWODNIKA
Kiedy prąd staje się magnesem
W 1820 roku duński fizyk Hans Christian Oersted podczas wykładu przypadkiem zauważył, że włączenie prądu w drucie powoduje odchylenie igły kompasu leżącego obok. To było przełomowe odkrycie: prąd elektryczny wytwarza pole magnetyczne!
Pole wokół przewodu
Każdy przewodnik, przez który płynie prąd, staje się magnesem. Linie pola magnetycznego układają się wokół niego w charakterystyczne okręgi.
🔬 Laboratorium: Reguła prawej dłoni
Włącz prąd (Góra/Dół) i zobacz, w którą stronę krążą linie pola.
Obejmij przewodnik prawą dłonią tak, aby kciuk wskazywał kierunek prądu ($I$).
Wtedy zgięte palce pokażą kierunek linii pola magnetycznego.
Elektromagnes (Zwojnica)
Pojedynczy drut daje słabe pole. Aby uzyskać silny magnes, zwijamy drut w sprężynkę (zwojnicę) i wkładamy do środka gwóźdź.
Rdzeń z ferromagnetyka (żelaza) "zbiera" linie pola wszystkich zwojów i wzmacnia je tysiące razy. Tak powstaje elektromagnes.
📝 Sprawdź wiedzę
Linie pola tworzą koncentryczne okręgi wokół przewodu (jak słoje w drzewie).
Żelazo jest ferromagnetykiem i bardzo silnie wzmacnia pole magnetyczne zwojnicy.